در حالی که سفر شی جین‌پینگ به واشنگتن با استقبالی بی‌سابقه از سوی آمریکایی‌ها همراه شده است، به نظر می‌رسد پشت این نمایش تشریفاتی، اختلافات عمیقی از تعرفه و تجارت گرفته تا هوش مصنوعی، تایوان، تراشه‌ها و ایران نهفته است؛ پرونده‌هایی که می‌توانند آینده روابط آمریکا و چین را شکل دهند.
تشریفات بی‌سابقه در استقبال از شی
راش دوشی در شورای روابط خارجی نوشت: شی جین‌پینگ روز چهارشنبه برای اولین سفر رسمی خود به واشنگتن در ۱۱ سال گذشته وارد آمریکا شد و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور، شخصاً در فرودگاه از او استقبال کرد. یک بمب‌افکن بی-۲ و چهار فروند جنگنده اف-۲۲ نیز در مراسم پرواز کردند و ملانیا ترامپ میزبان پنگ لی‌یوان، همسر رئیس‌جمهور چین، بود.
این سطح از تشریفات حتی در سفر ترامپ به پکن در ماه مه نیز دیده نشد و خود نشانه‌ای از تغییر توازن در روابط دو قدرت است. چین با استفاده از اهرم‌هایی مانند عناصر نادر خاکی توانسته در مقاطعی واشنگتن را به عقب‌نشینی از برخی فشارهای تجاری وادار کند. همچنین توافق بوسان در ماه اکتبر نیز به تثبیت این وضعیت کمک کرد.
اکنون روابط دو کشور در وضعیتی میان تنش و آرامش قرار دارد. پکن مایل است این دوره تا پایان ریاست‌جمهوری ترامپ ادامه پیدا کند و از آن برای تقویت موقعیت اقتصادی و راهبردی خود بهره ببرد. در مقابل، واشنگتن همچنان مجموعه‌ای از اهرم‌های تعرفه‌ای و فناورانه را در اختیار دارد، اما تاکنون در بسیاری از موارد از استفاده حداکثری از آنها خودداری کرده است.
در چنین شرایطی، ۱۰ پرونده بیش از دیگر موضوعات در مرکز توجه اجلاس ترامپ و شی قرار گرفته‌اند.
۱ . پرونده ایران روی میز است؟
ایران یکی از پرونده‌های مهم این دیدار است. ترامپ در اجلاس ماه مه گفته بود که از شی برای کمک به حل مسئله ایران درخواست نکرده است. از آن زمان تاکنون، میزان تنش‌ها افزایش یافته و تحریم‌های ثانویه آمریکا علیه نهادهای چینی نیز مطرح شده است.
نویسنده مدعی شد: در عین حال، گزارش‌هایی درباره تأمین تصاویر ماهواره‌ای توسط نهادهای چینی برای عملیات علیه پایگاه‌های آمریکا، نگرانی‌هایی را در واشنگتن ایجاد کرده است.
با این حال، ترامپ در واکنش به پرسش‌ها درباره این موضوع، اهمیت آن را چندان جدی تلقی نکرده است. همین موضع نشان می‌دهد ایران، دست‌کم در سطح علنی، در صدر اولویت‌های مذاکره واشنگتن و پکن قرار ندارد؛ هرچند همکاری چین با تهران می‌تواند به یکی از نقاط اصطکاک دو کشور تبدیل شود.
۲ . اهرم‌های تعرفه‌ای آمریکا همچنان فعال است
واشنگتن گزارش زوم اپک مربوط به بخش ۳۰۱ را که می‌تواند به اعمال تعرفه ۷.۵ درصدی جدید علیه چین منجر شود، به تعویق انداخته است.
در عین حال، ترامپ در ۱۸ سپتامبر قانونی را امضا کرد که به آمریکا اجازه می‌دهد علیه بزرگ‌ترین خریداران نفت و گاز روسیه، از جمله چین، تعرفه‌هایی را تا سقف ۱۰۰ درصد اعمال کند. بنابراین، حتی اگر اجلاس با توافقی نسبی همراه شود، ابزار فشار تجاری آمریکا همچنان باقی خواهد ماند.
۳ . خرید بوئینگ تا محصولات کشاورزی
ترامپ در دیدار ماه مه اعلام کرده بود که چین برای خرید ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ و افزایش واردات محصولات کشاورزی از آمریکا تعهد داده است، اما پکن این تعهدات را به‌طور رسمی تأیید نکرد.
به نظر می‌رسد پیشرفت در زمینه محصولات کشاورزی آسان‌تر باشد، اما خرید هواپیما همچنان تحت تأثیر اختلاف بر سر قطعات و نگرانی چین از وابستگی به آمریکا قرار دارد. این موضوع یکی از آزمون‌های اصلی اجلاس خواهد بود.
۴ . هیئت تجارت و توافق‌های جدید
دو طرف می‌خواهند تعهدات خرید جدید را از طریق سازوکاری به نام «هیئت تجارت» دنبال کنند. بر اساس طرح فعلی، احتمالاً کالاهای مصرفی و کم‌فناوری چینی در برابر انرژی، محصولات کشاورزی و تجهیزات پزشکی آمریکایی قرار خواهند گرفت.
گزارش‌هایی نیز درباره کاهش تعرفه‌ها بر حدود ۳۰ میلیارد دلار تجارت دوجانبه منتشر شده است. اگر چنین توافقی شکل بگیرد، می‌تواند نشانه‌ای از تداوم آرامش نسبی در روابط تجاری دو کشور باشد.
۵ . سرمایه‌گذاری خودروسازان چینی در آمریکا
ترامپ گفته که با احداث کارخانه توسط خودروسازان چینی در آمریکا، به شرط استخدام نیروی کار آمریکایی، مشکلی ندارد. با این حال، خودروسازان آمریکایی، برخی اعضای دولت و اتحادیه‌های کارگری با این ایده محتاط یا مخالف‌اند.
در چین نیز نهادهای نظارتی و شرکت‌های خودروسازی استقبال گسترده‌ای از آن نکرده‌اند. بنابراین، دستیابی به یک توافق بزرگ در این حوزه هنوز قطعی نیست.
۶ . هوش مصنوعی؛ گفت‌وگو آغاز می‌شود، اما نتیجه نامشخص است
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای احتمالی اجلاس، راه‌اندازی گفت‌وگوی رسمی آمریکا و چین درباره هوش مصنوعی است. حتی احتمال ایجاد یک خط ارتباطی برای مدیریت بحران‌های مرتبط با این فناوری مطرح شده است.
با این حال، چند مسئله اساسی باقی مانده است: آیا نهادهای تخصصی و واقعی دو کشور پای میز خواهند بود؟ آیا مشارکت چین صرفا تشریفاتی خواهد بود؟ آیا واشنگتن و پکن حاضرند همزمان مقررات حفاظتی جدیدی برای هوش مصنوعی وضع کنند و در صورت وقوع یک بحران، آیا کانال ارتباطی جدید واقعا پاسخگو خواهد بود؟
این پرسش‌ها اهمیت زیادی دارند، زیرا تجربه کانال‌های قبلی آمریکا و چین نشان داده صرف ایجاد یک خط ارتباطی الزاما به معنای مدیریت مؤثر بحران نیست.
۷ . تراشه‌ها و اتهام استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی آمریکا
کنترل صادرات تراشه‌های پیشرفته نیز همچنان یکی از نقاط اختلاف اصلی است. آمریکا برای برخی شرکت‌های چینی مجوز فروش تراشه‌های H200 صادر کرده، اما تعداد زیادی از این تراشه‌ها هنوز تحویل نشده‌اند و پکن شرکت‌های داخلی مانند هوآوی را به‌عنوان جایگزین تقویت می‌کند.
در کنار این مسئله، واشنگتن چین را متهم کرده است که برخی شرکت‌های این کشور در مقیاسی گسترده از مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی آمریکا برای آموزش مدل‌های خود استفاده کرده‌اند.
پکن این اتهام‌ها را رد کرده و آنها را بخشی از تلاش آمریکا برای محدود کردن شرکت‌های چینی دانسته است. مشخص نیست این پرونده در نشست ترامپ و شی تا چه اندازه برجسته شود، اما احتمال کنار گذاشته شدن کامل آن کم است.
۸ . تایوان؛ ادبیات رسمی یا اظهارات ترامپ؟
چین
